Technische fiche
Lees meerLees minder- Locatie
- Scheldero Molen Merelbeke / Houten Staakmolen Geluveld / Houten Staakmolen Lo-Renige / Plaatsmolen Pittem / Merelaan Molen Gistel / Kerrebroeck Molen Jabbeke / Witte Molen Roksem / Sint-Gustaaf Molen Veurne
- Datum
- 2023 - ...
- Klant
- Overheid en particulier
- Margeanen
- Thomas Roelandts, Simon De Waepenaere, Veronique Hellemans, Jolien D'Hollanders en Valérie Filliers
- Fase
- In uitvoering
Wiek (bundeling van molenrestauraties)
Molens als getuigen van het verleden en katalysatoren voor de toekomst
Een molen is een magisch ding. Het zijn bewegende gebouwen, gevuld met houten radarwerk, en zo staan ze als gigantische Zwitserse horloges in het landschap. Net als industriële mijn- of stoominstallaties later, bevinden ze zich op een interessant snijpunt tussen gebouw en machine. Molens hebben lang een essentieel deel uitgemaakt van pre-industriële landbouwprocessen. Deze opvallende giganten, vaak op een heuvel in een open landschap, waren complexe machines die van graan meel maalden. Ze maakten zo een onmiskenbaar puzzelstuk uit van ons dagelijkse brood. Naast meel waren er nog toepassingen, zoals olie persen, bomen zagen of polders leegpompen. Allemaal op wind- of waterkracht. En soms eens een os.
De twee meest voorkomende types zijn de stenen molen en de houten staakmolen. Wat kort door de bocht kan je stellen dat een stenen molen bestaat uit een vaste romp van baksteen met een bewegende kap en wieken, waar een staakmolen vaak nagenoeg volledig uit hout is opgetrokken en de volledige romp roteert op een centrale spil. Beiden zijn ze gevuld met heel wat techniek om de molenstenen te doen draaien, te remmen of versnellen, op te heffen, graan en meel te filteren, zakken te heffen en nog meer. Het zijn heel specifieke objecten die heel wat kennis vragen om draaiende te houden.
Ons landschap was vroeger bezaaid met molens. Er gingen er heel wat verloren, door onbruik, stormen en de wereldoorlogen, maar toch rest er nog een stevig patrimonium. Net zoals ze heel wat knowhow vragen om in werking te houden, vragen ze ook specifieke kennis om te restaureren. Soms is een restauratief herstel naar een maalvaardige molen nog niet helemaal het einddoel. Soms kan er nog verder worden gemikt. Molens zijn qua herbestemming zeker niet vanzelfsprekend, maar er zijn absoluut mogelijkheden om ze als katalysatoren te gebruiken voor de toekomst. In eigen portfolio zijn er vier molens die een nieuwe of nevenbestemming krijgen:
De Plaatsmolen van Pittem wordt als maalvaardige molen aangevuld met een tuinruïne die toelaat om recreatieve fietsers te laten picknicken in alle comfort.
De Staakmolen van Geluveld wordt als unieke typologie het aangrijppunt om een educatief parcours uit te bouwen rond lokale cultuur én de relatie tussen landbouw en biodiversiteit.
De Kerrebroeckmolen in Jabbeke wordt een lokaal verankerd museum.
En de Sint-Gustaafs molen(romp) wordt een privaat buitenverblijf.
Plaatsmolen in Pittem
De restauratie van de Plaatsmolen in Pittem en inrichting van een kamerruïne tot picknick plek.
Alle info vindt je hier Plaatsmolen Pittem en Picknick Plek
Houten Staakmolen in Geluveld
De houten staakmolen van Geluveld wordt gerestaureerd en heropgebouwd. Maar daar eindigt het niet. De molen heeft heel wat verhalen te vertellen: over verdwenen molens en dorpskroegen, zeldzame molentypes, over de grote oorlog, over de geschiedenis van landbouw én zelfs iets over de eerst vrouwelijke burgemeester van ons land. Veel van deze verhalen zijn lokaal verankerd en worden dan ook lokaal verteld op de site. In functie van de ontsluiting wordt een compact onthaalpaviljoen en een slimme omgevingsaanleg ontworpen.
Een schelp die open plooit, het scharnierpunt laag bij de grond, en waar de helften van elkaar gaan is de zilverige binnenzijde zichtbaar. Of een breuklijn, een grondverschuiving, die een onverwachte snede van de aardkorst blootlegt. Die snede is niet bij toeval gekozen. Ze kijkt naar molen en vallei, ze kijkt naar de avondzon die het graan oplicht. Twee gezichten dus. Een gesloten kant waar dat nodig is. Een open kant waar het kan.
Sint-Gustaafmolen Veurne
Een stevige restauratie met nieuwe parel aan de achterzijde. De Sint-Gustaafmolen romp is eigenlijk al een tijdje niet meer herkenbaar als molen. Een eeuw geleden was er een stevige storm die het dak en de wieken ervan blies. In plaats van te herstellen, werd er gekozen om alle techniek te verwijderen en er een torenspits op te plaatsen. Qua beeld doet dit denken aan een vestigingstoren, ooit deel van een fort of stadspoort, maar het is in feite een voormalige poldermolen die de binnenzee De Moeren diende droog te leggen en te houden.
De molen kent jarenlange verwaarlozing, met vergaande degradatie aan het baksteenmetselwerk tot gevolg. De stevige restauratie dient de molenromp terug als buitenverblijf klaar te stomen. Achteraan is er een opportuniteit: boven de voormalige schroefput is de overwelving verdwenen. De grote deur, op het westen en zuiden gericht, kijkt wel uit over een uitgestrekt landschap, maar je kan er nog niet doorstappen. In het dossier wordt een lichtgewicht en circulair terras voorzien dat aantakt aan dit raam. Het terras gaat slim om met zijn grenzen zodat er geen balustrades nodig zijn. Molen en landschap worden op die manier ook weer fysiek aan elkaar verbonden, daar waar vroeger ook al een platform was.
Kerrebroeckmolen in Jabbeke
Mogen we even metaforisch zijn? Een bloesem en daarachter de romp van de molen in Jabbeke. Beide kiemen voor een nieuw begin. In tegenstelling tot de bloesem, heeft de romp er al een heel leven opzitten, gehavend en gelittekend door zijn tocht door de tijd. De werken voor de consolidatie van deze romp gaan nu van start. Consolideren is vechten tegen de tijd. Deze te proberen te stoppen. De bloesem weet echter dat de tijd steeds verder tikt. We zetten de tijd stil, om het verleden te kunnen overdragen aan de toekomst.
Hoe die toekomst eruit ziet? Dat zal duidelijk worden na afloop van het huidige herbestemmingsonderzoek dat we voeren.
Witte Molen in Roksem
De Witte Molen in Roksem is een verhaal van vergaande restauratie om terug een maalvaardige molen te bekomen. Alle aspecten komen aan bod: molentechnische, bouwtechnische en omgeving. Met zijn opvallende kleuren vormt hij een gekende landmark in de contreien.
De Merelaanmolen in Gistel
Een uniek stuk erfgoed, er is er maar eentje van. Deze bijzondere molen combineert een stevige stenen romp met daar dan nog eens een draaiend molenkot bovenop. Deze molen werd vrij laat in de geschiedenis gebouwd, net op een kantelpunt dat de rol van molens bijna uitgespeeld was. Misschien werd er daarom al met een andere visie naar deze molen gekeken, want hij was in 1933 de allereerste molen (ter wereld?) die elektriciteit kon opwekken. Deze molen wordt in zijn integraliteit gerestaureerd.
De houten staakmolen in Lo-Reninge
Dit groene gevaarte net buiten de historische stadsrand van Lo-Reninge heeft er al heel wat geschiedenis op zitten. Maar jammer genoeg eindigde die in enkele decennia ongebruik, die nu hun tol eisen. De molen wordt integraal maalvaardig gerestaureerd.
Schelderodemolen in Merelbeke
Deze molen wordt terug gerestaureerd tot een volwaardig maalvaardige molen.
Meer in de diepte? Kijk dan zeker naar Plaatsmolen Pittem en Picknick Plek